demokrazia -en artxiboa

Estatu terrorismoaren aurrean, elkartasuna – Ante el terrorismo de Estado, solidaridad

Posted in Anarkismoa, Errepresioa, Komunikabideak with tags , , , , , , , , , on 2014/12/23 by aselluzarraga

1453495_1003738769652704_5429370463898324840_nTxile eta Espainiako gobernuek gerra zahar bera birrasmatu eta koordinatzea erabaki dute, ideologia baten aurkako gerra, hain zuzen ere. Hemendik, elkartasun osoa biktima zahar eta berriekin. Hona egoera ezin hobeto azaldu duten testu batzuk:

Los gobiernos de Chile y España han decidido reinventar la misma vieja guerra, guerra contra una ideología. Desde aquí, toda la solidaridad hacia las nuevas y viejas víctimas. En estos enlaces se encuentran textos que explican la situación perfectamente:

http://www.cuartopoder.es/tribuna/2014/12/17/ayer-fueron-los-anarquistas-manana-puede-ser-usted/6589

http://www.portaloaca.com/opinion/9773-que-hay-detras-de-la-operacion-pandora.html

http://www.portaloaca.com/articulos/anticarcelario/9787-pandora-encarcelada.html

http://metiendoruido.com/2014/12/la-caja-de-pandora-y-el-cajon-de-sastre-del-antiterrorismo-espanol/

http://lahaine.org/eN4W

stop_pandora01Eta egoera horretan daudenetako baten batentzat baliagarria balitz, nire esperientzia halako kasu batean:

Y por si a alguna de las personas en esta situación le sirviera, mi experiencia en un caso de este estilo:

http://www.ddtbanaketak.com/producto/los-buenos-usan-paraguas-asel-luzarraga/

http://sorginkale.wordpress.com/2014/06/02/ya-la-venta-el-nuevo-librocd-coeditado-por-sorginkale-los-buenos-no-usan-paraguas-de-asel-luzarraga/

Demokraziaren lapurreta (II). Euskal Herrietako adibide bat: Bizkaia

Posted in Anarkismoa, Euskal Herria, Gizartea, Oroimen historikoa, Politika with tags , , , , , , , on 2013/03/09 by aselluzarraga

(Castellano)

Aurreko artikuluan hartutako ildoari jarraituz, eta han azaldutakoa gertuko adibide batean ikusteko, Euskal Herrietan eredu politiko bakoitzak izan dituen tokia eta bilakaera ikusiko ditugu, zirriborro gisa baino ez bada ere, luze joko bailuke hori guztia sakon eta xehetasunez aztertzea. Lehenbizi, ordea, XIX. mende arteko filosofia politikoari buruzko testu guztiek definitutako sistema politiko nagusiak zertan dautzan gogoratuko dugu. Hala, Platonen Errepublikatik Rousseauren Gizarte-kontratua ospetsuraino, hiru sistema politiko nagusi bereizi ziren, oro har: demokrazia, aristokrazia eta monarkia.

Demokrazia gizarte bat osatzen duten herritar guztiek (edo herritartzat hartzen diren guztiek) berdintasunean osatutako batzarraren bidezko gobernua da, inolako ordezkaritzarik gabea. Historian, hainbat demokrazia mota egon dira, kalitate handiagokoak batzuk, txikiagokoak besteak. Hala, batzarrean parte hartzeko eskubidea mugatua izan daiteke, hala nola garai batzuetako Atenasen, pertsona batzuk (adibide horretan emakumeak, esklaboak eta atzerritarrak) erabakitzeko sistematik kanpo geratzen direnean, edo herria osatzen duten guztientzat zabalik egon daiteke. Halaber, erabakiak botoen bidez eta, beraz, gehiengoen eta gutxiengoen jokoaren bidez, har daitezke, Atenasen bertan egiten zen bezala, edo herritar guztien adostasunaren bidez har daitezke, David Graeber antropologoak ikertu dituen beste hainbat gizartetan gertatu eta gertatzen den bezala. Edozelan ere, demokrazietan ez dago buruzagi formalik (beste kontu bat da aberastasunek eta bestelako irizpide klasistek edo militarrek itxurazko berdintasun hori apurtu ahal izatea eta ezkutuko botereak ere egotea) eta horizontaltasuna da nagusi, gizartearen arazoak eta erronkak eztabaidatu eta haiei buruz erabakitzeko orduan. Era berean, nork bere buruaren izenean baino ez du hitz egiten eta erabakitzen. Batzarraren erabakiak gauzatzeko kargu publikoak egon daitezke, eta kargu publiko horiek batzarrak berak hautatuta, txandaka edo beste zenbait modutan erabaki daiteze.

Aristokrazia gizarte bat osatzen duten herritarretatik bakan batzuek, gutxiengo batek osatutako batzarraren bidezko gobernua da, eta batzar horrek gainontzeko herritarrak eta haien nahia ordezkatzen ditu. Batzarra osatzen duten aristokratak herritar guztiek hautatuak edo zozketaren bidez atereak izan daitezke edo, sistema degeneratzen denean, oinordetzan oinarritu daitezke. Mugak ere egon daitezke hautagai izateko, hala nola gutxieneko ondasunak edukitzea, klase jakin batekoa edo familia batzuetakoa izatea, legezko alderdietako bateko kidea izatea, etab. Behin batzarkideak izendatutakoan, haiek baino ez daukate eskubidea herriari ezarriko zaizkion neurriak eztabaidatu eta erabakitzeko, eta kasu askotan batzar horrek berak hautatuko ditu bere erabakiak betearaziko dituzten kargu publikoak edo bestelako erakundeak.

Monarkia gizarte bat osatzen duten herritar guztien arteko bakar baten gobernua da. Gobernuburua herritarrek hautatua izan daiteke, edo gerra edo oinordetza “eskubidea”n oinarritu daiteke, besteak beste. Beraz, gobernuburu bakarreko sistema guztiak, gobernuburu hura hautatua bada ere, monarkiak dira (gaztelerazko Wikipediak zer dioen ere).

Historian, ordea, ezagutu diren eredu gehienak mistoak izan dira, aurreko artikuluan ikusi genuenez. Egun ere munduan dauden gobernu sistemei erreparatuz gero (sistema formalaz ari naizela gogoratu behar da, beste kontu bat baita itxurazko sistemaren atzean boterea benetan nork daukan), ikusiko dugu gehienak mistoak direla. Hala, esaterako, Espainian maila gorenean erakunde monarkiko bi daude, erregea eta presidentea, eta erakunde aristokratiko bi, kongresua eta senatua (antzera gertatzen da Japonian, Suedian, Norvegian, Belgikan, Danimarkan…). Euskal Autonomia Erkidegoan eta Nafarroako Foru Erkidegoan ere maila gorenean -arestian aipatu goragoko mailakoak alde batera utzita- erakunde monarkiko bana daukagu, lehendakari biak, eta erakunde aristokratiko bana, legebiltzar biak, eta eredu bera errepikatzen da beherantz, lurralde gobernuetan (ahaldun nagusia erakunde monarkikoa da eta Batzar Nagusiak aristokratikoa) eta udal gobernuetan (alkatea erakunde monarkikoa da eta udalbatza aristokratikoa). Frantzian, Italian edo Errusian, esaterako, erakunde monarkiko bina leudeke, presidentea eta lehen ministroa, eta beste erakunde aristokratiko bina, oker ez banago, kongresuak eta senatuak. Estatu Batuetan, Kolonbian, Venezuelan, Ekuadorren, Argentinan, Perun, Txilen… ere antzera, erakunde monarkiko bana, tokian tokiko presidentea, eta erakunde aristokratiko bina, kongresuak eta senatuak (guztietan halakorik balego, ez baititut denak ezagutzen). Txinan, Vietnamen, Laosen, Korean, Kuban edo garai bateko Sobiet Batasunean, esaterako, erakunde monarkiko bana dago, presidenteak, eta erakunde aristokratiko bana, tokian tokiko Alderdi Komunistako kideek osatutako batzarra. Aldea erakunde aristokratikoetan parte hartu ahal izateko zenbait alderdiren arteko baten batean edo alderdi bakar batean sartu beharra litzateke, era oso sinplean esanda, alde batera utzita batzuen edo besteen makropolitikak eta mikropolitikak gehiago ala gutxiago gustatzen zaizkigun. Salbuespenak salbuespen, eta berezitasunak berezitasun, antzeko zerbait aurkituko dugu munduko Estatu gehienetako gobernu sistema formaletan. Kasu batzuetan, aristokraziaren parte izateko alderdiren batean sartu eta botoak jaso beharko dira, beste batzuetan armadako goi kargua izan beharko da, edo klan, kasta, leinu edo erlijio bateko goi mailako kidea, edo ezaugarri horietako batzuk nahastuko dira. Monarka izateko, ordea, gobernuburu karguari errege, printze, jeneralisimo, führer, duce, komandante, enperadore, aita santu, dalai lama, presidente, lehendakari, ahaldun, alkate edo, historian atzerago eginda, duke, jaun, kalifa, faraoi… esan, aurrekoaren antzera, kargua boto eskubidea duten herritarrek hautatuta, zein talde itxi batek hautatuta, zein familia jakin batekoa izanda eskuratuko da.

Non daude, ordea, erakunde demokratikoak toki horietan guztietan? Kasurik onenean, oraindik bizirik dauden herri- eta auzo-batzarretan, gehienetan haien eskumenak hutsaren hurrengo izan arren. Beraz, ikusten denez, gaur egungo sistemen grina nagusia demokraziaren aztarna oro desagerraraztea izan da, XIX. mendeaz geroztik.

Interesgarria eta esanguratsua da, ordea, gure gertuko errealitateari erreparatu eta Euskal Herrietan erakunde demokratikoek, monarkikoek eta aristokratikoek zer toki eta zer bilakaera izan duten aztertzea. Horri heltzeko, bestalde, hizkuntzari lotutako kontu bat argitzea komeni da. Hizkuntzen bilakaeran, ohikoena bitxiak edo ezohikoak diren elementuei ohikoenei baino lehenago izena jartzea da. Euskaran argi ikusten da hori. Hala, airea, egunero arnasten badugu ere, ikusezina da, uneoro inguratzen gaitu eta, hala, zailagoa da halako elementua badela ere jabetzea. Hortaz, ez da arraroa euskarak airearentzat hitzik sortu ez izana eta, beraz, latinetik hartu behar izan bide zuen. Aireari era nabarmenean mugitzen denean igartzen diogu, eta hala “haize” hitza badaukagu, edo hura zikintzen duena ere erraz ikusten dugu, eta hala “ke” hitza ere badaukagu. Dirudienez, antzeko zerbait gertatu zen gure hizkuntzan bakearekin eta gudarekin. Lehenengoa berezko egoera zen, egunerokoa, normaltasuna, ikusten ez zena eta, beraz, izenik behar ez zuena. Horregatik, erromatarrek iritsi behar izan zuten euskaldunek hitz hori beregana zezaten. Guda, ordea, ezohikoa ei zen, eta sortzen zen une arraro horietarako bai, hitza sortu zuten euskaldunek. Horrek, bestalde, errotik gezurtatzen du Hobbesen teoria, botere absolutuaren beharra zuritzeko asmatu zuena, zeinen erabera, gizakien berezko egoera, natura egoera, baten guztien aurkako gerra bailitzateke. Argi dago gerra beti izan dela salbuespena, are gehiago Estatuak eta gizarte egitura finkoak sortu baino lehen. Laster ikusiko dugunez, hausnarketa hau ez da debaldekoa.

Izan ere, antzinako historiaz jakin dezakegun apurraren arabera, euskaldunek, bakean egon ziren bitartean, ez zuten egitura hierarkikorik sortu eta, zantzu guztien arabera, haien komunitate txikien antolakuntza horizontala zen, demokratikoa, komunitate bakoitza osatzen zuten guztien arteko berdintasuneko batzarrak izanik haien erakunderik zahar eta berezkoena. Kanpoko mehatxu militarra sentitzen zutenean, ordea, euren defentsarako, gudarako prestatu, eta halakoetan, eta mehatxuak ziraueino, buruzagia, aldi baterako erakunde monarkikoa, hautatzen zuten. Latinez primus inter pares deritzon pertsona zen, hots, lehena berdinen artean. Haren agintea gerrarekin batera desagertzen zen. Halako ohiturak herri askotan egon dira hedatuta luzaroan. Beraz, jatorrizko antolakuntza, ohiko egoeran, demokratikoa zen eta ez zegoen erakunde aristokratikorik edo monarkikorik, azkena aldian aldiko salbuespena izanik.

Kanpoko mehatxuak ugaldu eta guda egoerak luzatu ahala, erakunde monarkikoa egonkortzen hasi zen, Baskoniako Dukerria lehenago, eta Iruñeko Erresuma gero eratu arte. Hala ere, inguruko kultura estatistak imitatuz lehenago duke eta gero errege izendatutako buruzagia, hasiera batean, herritarrek hautatua izan zen, premiak bultzatuta, eta, denboraren poderioz, oinordetzan oinarritu zen, hautatzeak ezegonkortasuna zekarrelakoan, behar bada, edo apatia hutsez, agian. Herriak bere burujabetasuna galtzeko lehen urratsa izan zen, ordea. Hala ere, herrietan, eguneroko bizimoduan, batzar irekiak edo kontzejuak izan ziren erakunde politiko nagusiak, hots, erakunde demokratikoak -ez dakit erabakiak inoiz herritar guztien adostasunean oinarritu ziren ala botoaren bidez hartu ote ziren beti, baina bigarren eredua da iritsi zaiguna-.

Bestalde, herriak euren artean koordinatzeko, Euskal Herrietako lurralde guztietan Batzar Nagusiak osatzen hasi ziren. Bizkaian hiru ere egon ziren, Bizkaikoak, Enkarterrietakoak eta Durangaldekoak. Dena dela, hasiera batean, Batzar Nagusiak ere erakunde demokratikoa izateko osatu ziren. Bertan, Bizkaiaren kasuan (bestela zen beste lurraldeetan), herri bakoitzak jesarleku bat zeukan, boto bat, baina hara zihoan ordezkariak ez zeukan eskubiderik bere kabuz erabakitzeko. Aitzitik, Batzar Nagusietan erabaki beharreko gaiak tokian tokiko batzarretan eztabaidatzen ziren lehenago, eta herri-batzar horiek agindutako botoa edo iritzia eraman behar zituzten ordezkariek. Batez ere, beraz, bozeramaileak zirela izan daiteke, koordinazio erakunde batean. Hala ere, ez ziren falta izan egoera hori aldatu eta batzuek Batzar Nagusien kontrola eskuratzeko ahaleginak, hala nola Batzar Nagusietara bidalitako ordezkariek derrigorrez gazteleraz hitz egiten jakin behar zutela xedatu zenean, herririk txikienak eta erdaldunik ez zutenak erabaki guztietatik kanpo uzteko.

Era berean, Bizkaian ere erakunde monarkikoa ezarri zen denboraren poderioz, Bizkaiko Jauna, lurraldea jaurerri bihurtuz. Haren botera, ordea, mugatua zen, betearazlea, eta ez legegilea, legeak Batzar Nagusiek egiten baitzituzten, eta Jaunak foruak, hots, herriak bere buruari emandako legeak, beteko zituela zin egin behar zuen Jaun onar zezaten.

Inbasio saioak eta erasoak ohiko bihurtu ziren heinean, gerrari gustua hartu zioten leinuak edo familiak hasi ziren sendotzen, ahaide nagusiak edo aitonen semeak esango zietenak, eta lurren eta herrien kontrola izateko elkarren aurkako gerrak ere etorriko ziren, bandoen gerrak. Hala, demokraziaren eta jabetza komunalaren etsai nagusiak hasi ziren boterea pilatzen, kasta militarra, Europako beste toki askotan legez. Horrek, eguneroko bizimoduan ez ezik, erakundeetan ere izan zuen eragin handia. Izan ere, herri eta hiri askotan, herri-batzar edo kontzeju irekien ondoan, pixkanaka kontzeju itxiak ere agertu ziren, hala nola Bilbon. Kontzeju itxietan ezin zuen edonork parte hartu. Aitzitik, ahaide nagusiek kontzejuak euren artean banatzea lortuko zuten laster. Armak argudio nagusia izanda, legeak pixkanaka aldatzea lortu zuten eta, horrela, egun dauzkagun udalen hazia erein zuten. Herrietan alkateak eta zinegotziek osatutako udalbatza itxiak eratu eta legez bando bien arteko borroka instituzionalizatu zen, botere oreka ezegonkor batean. Neurri berean, herri-batzarrak edo kontzeju irekiak bazterrekoak bihurtu ziren, gai oso jakin batzuetarako baino ez zituzten deitzen, haiek deitzeko eskumena udal berrien esku geratu baitzen. Gobernu aristokratikoaren garaia hasia zen Bizkaiko eta Euskal Herrietako herri askotan. Herri xumeak, ordea, ahaide nagusien gaineko erakunde militar nagusian bilatu zuen aterpea, hots, Jaunari (ordurako Gaztelako Errege ere zenari) eskatu zion ahaide nagusien boterea eta haien gehiegikeriak muga zitzala.

Ikusten dugunez, gobernu demokratikoen funtsa herri baketsua zen bitartean, gobernu monarkikoen eta aristokraten funtsa armak eta guda izan ziren beti gure lurretan. Herri zibilaren senak demokraziarantz jotzen zuen; sen militarrak, monarkiarantz edo aristokraziarantz. Herri xumearen oinarriak berdintasuna, horizontaltasuna eta jabetza komunala izan ziren, eliteenak hierarkia, boterea eta jabetza pribatua. Ez da arraroa, beraz, hirietan burgesia diruduna eta diruzalea garatu ahala, burgesia jaioberri horrek eta aitonen semeen familiek bat egitea eta elkarrekin antolatzea. Burges dirudunek ahaide nagusien ohiturak, itzala eta abizenak bilatu zituzten neurri berean, aitonen seme askok negozioetan sartu, burgestu eta kapitala egitea bilatu zuten. Garai berrietara egokitzen jakin zuten burgesek eta aitonen semeek lortuko zuten aurrera egin eta herriak kontrolatzea, benetako aristokrazia osatzea.

Kostata bada ere, ordea, erakunde demokratiko batzuek, batzar ireki batzuek, XIX. mendea arte irautea lortu zuten, eskumenak gero eta inausiago, erakunde monarkiko eta aristokratikoekin tentsioan beti. Lehenak ziren erakunde bigarrenen azken oztopoa, desagerrarazi beharrekoa. Eta erabateko arrakasta lortu zuten XIX. mendeko politika liberal burgesari eta konstituzionalismo berriari esker. Frantzian monarka batzuen burua moztu eta beste monarka batzuk jarri ziren buru, presidente izenez bada ere, eta aristokrata batzuen burua moztu eta beste aristokrata batzuek bete zituzten parlamentuak eta bestelako erakundeak -antzera gertatuko zen mende bat pasatxo geroago Errusian-. Nobleak lehenak, burgesak edo burges bilakatutako nobleak bigarrenak. Espainian ez zuten buruak moztu beharrik ere izan, botere gerrak egon arren, eta burua, monarkia, bikoiztea izan zen irtenbide “zibilizatua” (Frankismoaren “ondoren” bezala, Espainian sistema zaharreko aristokratak aristokrazia berrietan integratzen maisu direla erakutsi dute maiz). Estatu bietako prozesuek, bestalde, Euskal Herrien patua ere idatzi zuten. Behean, gero eta beherago, herria, bere burujabetzaren, demokraziaren azken aztarnak betiko lurperatuta. Egun, demokraziaren izenez benetako demokrazia bakarra zapaldu duten monarkia (erregea, presidenteak, lehen ministroa, lehendakariak, ahaldun nagusiak, alkateak…) eta aristokrazia (parlamentariak, senatariak, legebiltzarkideak, batzarkideak, zinegotziak…) baino ez dira geratu gure artean. Espainiako erregetza alde batera utzita, monarkia eta aristokrazia horietara iristeko bide bakarra: alderdi politikoak.

Etorkizunerako zer gura dugu, Euskal Herri monarkiko eta aristokratikoa, ala Euskal Herri demokratikoak? Estatu erakunde bertikalak eta parte-hartze politiko erabat murriztua, ala herriz herriko erakunde demokratiko eta horizontal burujabe eta federatuak?

Demokraziaren lapurreta (I)

Posted in Anarkismoa, Gizartea, Oroimen historikoa, Politika with tags , , , , , , , , , , , , on 2013/01/28 by aselluzarraga

(Castellano)

Azken hiletan hainbat buelta eman diot ideia bati, hari ekiteko unearen zain, eta gaurkoari une egokia iritzi diot ideia kimu horri irteera emateko, Txileko Santiagon egiten ari den goi-bilera horietako baten karietara Txileko telebistan entzun ditudanak entzun eta gero. Dirudienez, eztabaida bizia piztu da ez dakit zein nazioarteko erakunderen buru Raul Castro izendatuko omen dutelako. Hori dela-eta, Txileko alderdi ultraeskuindarretako politikariak, herritar aberatsak eta talde neonazi batzuetako kaskamotzak agertu dira banan-banan hango telebista nazionaleko albistegian, aho batez, Raul Castro diktadorea dela eta Kubakoa diktadura dela aldarrikatzeko -xelebrea izan da, gainera, Txile bezalako herri batean, maputxeen, anarkisten eta disidente ororen aurkako errepresiorik bortitzena zuritzen eta are auspotzen duten berberek, giza eskubideen urraketaz berbetan entzutea-. Halaber, bat zetozen gehienak -neonaziak izan ezik- herri bat demokratikoa izateko alderdiak behar zituela aldarrikatzerakoan. Ez dut nik esango Kuba diktadura den ala ez, demokrazia ez dela argi dago, laster azalduko dudanez, baina, demokraziaren benetako esanahiari lotuz gero, beharbada konturatuko gara Kubak demokratikotzat hartu ohi diren herri guztiek baino esparru demokratikoagoak badauzkala, oraindik ere auzo- eta herri-batzarrek nolabaiteko zeresan politikoa daukatelako Kuban, beste herrietan holakoen aztarna guztiak aspaldi desagerrarazi zituzten bitartean, egungo sistema nagusitu zedin, hain zuzen ere. Izan ere, kontua ez da Kuba, Txile, Estatu Batuak, Txina, Espainia, Argentina, Venezuela, Frantzia, Iran, Egipto, Israel… diktadurak direnetz. Kontua da ea haietako bakar bat ere demokratikoa den. Eta horixe ahaleginduko naiz hemen argitzen, argi ikusiko dugulako haietako gehienetan, hots, euren burua demokratikotzat jotzen duten guztietan, daukaguna lapurreta historikorik handienetako bat dela. Izenen gerra haiek hasi eta, orain arte, haiek irabazi baitute.

Hori ulertzeko, oso interesgarria da historian -benetakoan, ez eskola eta unibertsitateetako doktrinamendurako idatzi den horretan- eta filosofian barneratzea, eta politika sistemek lehen teoria politikoak idazten hasi zirenetik izan dituzten izen eta definizioetara jotzea. Beldur naiz artikulu luzeegia aterako ez ote zaidan, eta horregatik buruan daukadan alboko hainbat gai baztertu eta punturik garrantzitsuenetara mugatzen ahaleginduko naiz. Irakurleak barka biezat harira ekarriko ditudan egileen aipu zehatzak ez ematea, uste dut norberaren lana dela irakurtzen duen edozeren atzean dagoen balizko egia bere kabuz ikertzea. Zoritxarrez, filosofia lehen eskutik irakurtzea oso gutxietsi da gure egungo kulturan -beren beregi gutxietsi ere-, eta eskoletan irakasten duten ebaketara mugatu ohi da gure ezagutza. Horren aurrean, filosofiaren testu historikoak osorik irakurtzera adoratu nahi nuke irakurlea, gure egungo gizartea eta egun nagusitu diren ideiak, kontzeptuak eta “egiak” nondik datozen eta zelan itxuraldatu edo itxuragabetu diren hobeto ulertzeko ezinbestekoa delakoan. Artikulu honek nire behin-behineko iritzia baino ez du islatuko, eta honetara mugatzea baino gomendagarriagoa da nork bere iritzi osoa egiteko tresna guztiak eskura izatea, nork bere erara ulertzen baitu irakurtzen duena.

Oharpen hori eginda, historikoki filosofia politikoaz idatzi duten pentsalari nagusiek egindako sistemen banaketari helduko diot. Hala, Platonengandik hasita, haren Errepublikan, eta Aristotelesekin jarraituta, haren Politikan, hiru sistema nagusi aurkituko ditugu: demokrazia, aristokrazia eta monarkia. Halaber, hiru sistema horien desbideratzeak edo degradazioak ere aipatu zituzten filosofo klasikoek eta haien ondorengo gehienek: demagogia batzuetan, anarkia besteetan, demokraziari dagokionez, oligarkia, aristokraziari dagokionez, eta, azkenik, tirania, monarkiari dagokionez. Platon eta Aristoteles, eta haien ondoren etorri ziren teorialari gehienak, hala nola Machiaveli, Hobbes, Locke edo Rousseau bera, zein bere zioengatik eta ñabardurak ñabardura, ez ziren ez demokraziaren oso aldekoak. Izan ere, Platonek eta Aristotelesek herria gutxietsi zuten beti. Ez da arraroa, kontuan hartzen badugu, esaterako, eta Platonentzat batez ere, lan egitea -eta batez ere soldatapekoa izatea- morroien kontua zela, ez gizaki askeena, guztiz zilegitzat jotzen zutela esklaboak izatea, eta euren ikuspegi etiko eta filosofikoei jarraituz, herri xumea, langileak eta nekazariak, ezjakintzat eta are astakirtentzat zeuzkatela. Hala, Platonek diseinatu zuen diktadura idealean, hots, haren errepublikan, filosofoak zeuden deituta gobernatzera, derrigorrezko komunismo oso berezian bizi behar zuten zaindari edo gerlariak berme hartuta, eta iruzurra eta manipulazioa ezinbesteko armak ziren herria gobernatzeko eta bere zoriarekin etsi zezan. Aristoteles malguagoa zen, eta aristokraziaren alde egin eta demokrazia oso begiko ez bazeukan ere, haren Politika batez ere Estatuari, zein ere zen haren sistema politikoa, iraunarazteko metodoa zen -emakumeen eginkizunari dagokionez, ordea, Platonek erakutsi zuen berdintasunaren aldeko jarreraren aurrean, erabateko misoginiak gidatu zuen Aristotelesen politika-. Antzeko zerbait egin zuen zenbait mende geroago Hobbes bere Leviatan famatuan: bera monarkia absolutuaren alde argi eta garbi egin eta haren teoria guztia hura zuritzeko sortua izan arren, helburu nagusia Estatua bera zen, eta hala, guztiz arbuiatu zuen Estatuaren aurka egitea gobernu mota, monarkia, aristokrazia zein demokrazia izan -azken biak asanblada subiranoen multzoan sartuta-.

Baina, zertan zeutzan hiru sistema nagusi horiek? Historiako teorialari guztien testuetan, haiek definitzerakoan guztiak bat datozela ikusiko dugu… XVIII. mendean burgesia liberal edo ilustratuak Frantses Iraultza herriari ostu eta bere doktrina, egun ere nagusi dena, ezarri eta izenen prostituzio sistematikoa gauzatu arte.

Hala, Platon, Aristoteles, Machiaveli, Hobbes, Locke eta Rousseaurentzat, arestian aipatutakoen teoriei jarraitzearren, demokrazia herritar guztien batzar edo asanblada burujabearen bidezko gobernua da. Gobernu hori demokratikoa izateko, herritartasuna duten guzti-guztiei zabalik egon behar du, eta batzar horretan denek hartu behar dute parte, berdintasunez. Beste kontu bat da nori aitortzen zaizkion herritartasuna eta, beraz, politika demokratikoan parte hartzeko eskubidea. Aristokrazia, ordea, asanblada-sistema izan arren, bakan batzuen parte hartze zuzenera mugatzen da. Hots, herritartasuna dutenetako batzuen, gutxiengo baten parte hartze politikoan oinarritutako gobernu sistema da. Gobernuan parte hartzen duten horiek, aristokratak, alegia, herriak berak hautatutakoak izan daitezke edo, sistema horren degradazioaren ondorioz, garai batean hautatutakoen oinordetza-eskubidean oinarritu daiteke, besteak beste. Parte hartze eskubidea mugatzeko beste bide batzuk ere egon ziren, hala nola gutxieneko aberastasunen jabe izatea. Beraz, jatorrian eta berez, aristokrazia ez dago noblezia tituluei lotuta eta “onenen” gobernua da. Jatorrian, herriak berak erabaki behar zuen “onenak” nor ziren, hautagaien trebetasunen edo dohainen arabera. Monarkia, azkenik, pertsona bakar baten gobernua da. Asanbladak egotea onar dezake, aholkuak emateko, esaterako, baina azken erabakia hartzeko eskumena monarkarena edo berak eskuordetuena da.

Era berean, Platonen eta Aristotelesen lehen lan teoriko haietan bertan argi ikusi zen hiru sistemetan ardatz nagusia goikoen eta behekoen, hots, aberatsen eta txiroen arteko tentsioa dela. Hala, printzipioz, demokrazia txiroei lotuagoa legoke, eta aristokrazia eta monarkia aberatsei. Filosofo klasikoek argi ikusi zuten ezegonkortasun politikoaren zio nagusia aberatsen eta txiroen interesen arteko talka zela. Horri dagokionez, bereziki interesgarria da Aristotelesen lana, sistema bakoitza desegiteko arrazoiak aztertu zituelako. Hala, haren helburua beste bat bazen ere, ondorio bat atera dezakegu: demokrazia demagogiaren (gaurko populismoaren) esku geratu eta tiraniarako jauzia emateko arrazoi nagusia jabetza pribatuak, hots, desberdintasun ekonomikoak, irautea da. Horrek, halaber, beste ondorio batera garoatza zuzenean: demokraziak komunismo ekonomikoa ezarrita baino ezin iraun dezake eta, beraz, ezarri orduko jabetza pribatua abolitzeko urratsa ere eman behar da. Anarkismoak, komunismo libertarioak batez ere, argi ikusi zuen hori.

Aipatutako egileen artean, Aristoteles eta Rousseau bat letozke, gutxi gorabehera, demokraziari dagokionez, teorikoki, behintzat: sistemarik ederrena izan liteke, baina ezinezkoa. Rousseauren hitzetan, demokrazia jainkoen artean baino ez da posible. Hala, demokrazia ezinezkotzat jo eta aristokraziaren alde egingo zuten biek, lerro artean.

Kasualitatez, Rousseauk eta haren Gizarte-kontratua ospetsuak finkatu zieten iparra burges liberal edo ilustratuei. Frantziako burgesiak eta nobleziaren zati handi batek herriaren indarra erabili eta, geroko Errusiar Iraultzan alderdi boltxebikeak legez, herriaren bultzadak non amaitu behar zuen erabaki zutenean -harago joan eta demokrazia ezarri nahi zuten sans-culotteei anarkista deituta, besteak beste-, Frantses Iraultza burututzat emanda, euren neurrirako sistema politiko, sozial eta ekonomikoa diseinatu behar izan zuten. Horixe zen, izan ere, iraultza bultzatzeko hasieratik izandako asmo bakarra: zaharkituta gelditua zen sistema politikoa deuseztatu eta sistema modernoagoa, zetorren kapitalismoari hobeto egokitzen zitzaiona, ezarri, euren negozioak errazago loratu eta industralizazioa herriak oztopatu barik burutu ahal izateko.

Izan ere, ordura arteko sistema guztiak ia, teorialari gehienek aitortu zuten bezala, mistoak ziren. Osagai demokratikoak, aristokratikoak eta monarkikoak nahasten ziren gehienetan, herri bakoitzaren historiaren arabera, demokraziarantz, aristokraziarantz edo monarkiarantz gehiago edo gutxiago lerratuta. Hala, Europa feudal gehienean, garai historiko askotan erakunde demokratikoak egon ziren herri eta hiri askotako batzar edo kontzeju irekietan, erakunde aristokratikoak herri eta hiri askotan, batzuetan berberetan ere, zeuden batzar edo kontzeju itxietan eta zenbait gorte eta parlamentutan, eta erakunde monarkikoak herrian herriko erregeen, dukeen, printzeen edo jaunen eskutik.

Zalantza barik, sistema misto horiek oztopo handia ziren burges eta noble ilustratuentzat. Alde batetik, monarkiak sabaia jartzen zien goitik haien nahiei, eta haren esku geratzen ziren zerga-bilketa, legegintza eta armada nagusien kontrola, besteak beste. Bestetik, batzar eta kontzeju irekiek ere muga jartzen zieten behetik, batez ere, batzar irekien burujabetasunari lotuta lur askoren jabetza komunala zegoelako, eta industralizazioa aurrera eroateko beharko zuen eskulan gehiegi zegoelako landari atxikita, eta lurraren jabetza esku gutxitan pilatu ezean ez zuen landatik hirirako urratsa emango. Biak batera akabatu behar ziren eta, horretarako, haien sistema politiko formal ideala Rousseauk berak iradokitakoa zen: errepublika aristokratikoa. Pentsatu eta egin, kasu askotan monarkia aztarnekin batera bizitzeko arazorik izan ez arren, oztopo nagusia ez baitzegoen goian, behean baizik. Izenak, ordea, bazeukan bere mamia. Izan ere, azken mendeetan aristokrazia hitza nobleziari gero eta lotuagoa ikusi zen, eta iraultzak nobleziaren pribilegioak, hots, ordurako hiztegian aristokrazia bera akabatu zuela suposatzen zen. Sistema zaharra deuseztatzeko bere odola jarri zuen herriak, beraz, nekez irentsiko zuen aristokrazia izena zeroan sistema politikoa, eta horrek, gainera, agerian utziko zuen boterea bakan batzuen artean banatuko zela eta demokraziaren azken aztarnak betiko desagerrarazi nahi zirela. Herriak armak eskuetan hartzeko izan zituen helburuetatik oso urrun geratzen zen aristokrazia formalerako asmoa, eta herritarren oroimen historikoan boterea borrokatu eta armaz garaitzeko esperientzia gertuegi zegoen. Ilustratuek, “askatasuna, berdintasuna, elkartasuna” hitz eder horien pean mozorrotuta, herriari demokrazia emango ziotela sinetsarazi behar zieten herritar xumeei, eta konfiantza hori bereganatuta haiek denak armaz gabetzeko denbora behar zuten. Nazio-Estatu sortu berrien etsai nagusia etxe barruan zegoen, eta ondo baino hobeto zekiten aristokrata berriek.

Erraz konpondu zuten, beraz: ordura arteko teoria guztiek aristokrazia esan ziotenari izena aldatu, demokrazia bataiatu eta, denborarekin, badaezpada ere, izen horri “ordezkatzailea” edo “parlamentarioa” izenondoa erantsi, baten batek benetako demokrazia aldarrikatuko balu…, eta kito.

Bestetik, oso tentelak ez ziren, eta orduko pentsalari liberalek, euren arteko talde interes kontrajarriak ez ezik, argi izan zuten gauza batzuetarako txiroak alde beharko zituztela, eta beste gauza batzuetarako aberatsak. Hots, gizartearen oinarrian betiko iraungo zuen benetako talka txiroen eta aberatsen interesen artekoa izango zela, jabetza pribatua ez baitzuten sekula zalantzan jarriko, ilustrazio burgesaren interes nagusia kapitalismoa garatzea izanda. Hala, eta hau ere nahiko barregarria da, burgesek gidatu eta manipulatutako iraultza hartan bertan alderdien jokoa hasi zen. Garai hartan girondinoak eta jakobinoak, batez ere, eta gerora sortzen joango ziren alderdi guztiak eta bloke nagusi biak: ezkerra eta eskuina (zein ere diren batek eta besteak hartzen dituzten izenak). Bata txiroen aldeko nolabaiteko diskurtsoan oinarrituta, bestea aberasteko askatasunaren aldekoan. Hau dena oso eskematikoki esanda. Eta barregarria dela diot, edo ironikoa, sistema horren alde egin zuten eta egiten duten gehienek Rousseau erabili dutelako sistema defendatzeko oinarri. Eta, zer idatzi zuen Rousseauk alderdiei buruz? Kalterako baino ez direla, hain zuzen ere. Hots, alderdiak sortzea eta politika alderdien arabera egitea askatasunen aurkako eraso bortitza dela. Halaber, ordezkatuak erabaki dezakeen tokian ordezkariaren beharrik ez dagoela ere idatzi zuen bere liburu famatuan, noizean behin demokraziari keinuak eginez. Bestalde, gizarte-kontratuari gizarte-kontratu edo gizarte-itun deitu ahal izateko -egungo sistemaren defendatzaile sutsu askori gizarte-kontratu baten barruan bizi garela esatea gustatzen zaielako-, herritarrek gizarte-kontratua edonoiz berrikusi, aldatu edo hausteko bidea izan behar dutela ere esan zuen, edo, bestela, gizarte-kontratu hori “sinatzearen” -sinbolikoki bada ere- aurka dauden herritarrek handik ateratzeko aukera izan behar dutela. Alegia, ezin dela jakintzat eman herritar batek, garai jakin batean eta gizarte-kontratu jakin baten pean jaio delako, berez, kontratu hori sinatu duela edo harekin ados dagoela, eta, beraz, herritar guztiek eduki behar dituztela adostasuna edo desadostasuna edonoiz agertzeko modua eta kontratutik askatzeko bidea.

Beraz, XIX. menderako, ideologo nagusiek XVIII. mende arteko teoria politiko guztiak lurperatu eta alderdi-aristokrazia zenari demokrazia, demokrazia parlamentarioa edo demokrazia ordezkatzailea esaten hasi ziren, leloa egun arte errepikatuta, sehaskatik hilobiraino. Hala, ez da harritzekoa, demokraziaren lapurreta hori gauzatu ondoren, Proudhon frantsesak, Zer da jabetza liburu gogoangarrian, “zu zer zara?” galdetuta “ni anarkista naiz” erantzutea eta, harrezkero, anarkista guztiek demokrazia deitoratzea. Izena ez zuen halabeharrez hautatuko, ez. Seguruenik, Proudhonek ondo zekien bere garaiko aristokrata berriek bezala, hots, euren burua “demokratiko”tzat zutenek bezala demokraziari gorroto izan zioten askok anarkia ere esan ziotela herriaren boterean eta berdintasun politikoan oinarritutako sistemari, eta anarkistatzat jo demokrazia aldarrikatzen zuten beste garaietako txiroak eta langileak. Beraz, geroztik, demokraziaren izenean eta omenez deitoratu dute anarkistek “demokrazia”, hots, alderdi-aristokrazia edo partitokrazia. Era berean, demokraziaren etsai gehienek “demokrazia” goresten dute hura ukatzeko. Anarkistek, gainera, argi ikusi zuten anarkia, edo bestela esanda, demokrazia, bideragarria izateko, jabetza komunala berreskuratu behar dela. Hots, herritar guztien berdintasunezko partaidetza politikoa eta berdintasun ekonomikoa banaezinak direla, baten gabeziak bestea ezinezko bihurtzen duelako. Eta horretarako, besteak beste, klase sozial guztiek ere desagertu behar dutela. Izan ere, klase sozialak, aberatsen eta txiroen arteko amildegia, jabeen eta langileen arteko hesia desagertzearen kontrakoak zirelako ziren Platon, Aristoteles, Machiaveli, Hobbes, Rousseau eta Ilustrazio guztia demokraziaren etsaiak, sutsuagoak batzuk, epelagoak besteak, baina etsai, azken finean.

Hala, gaur egun aldarrikatzen diren demokrazia horien sistema politiko formala aztertzen badugu, aristokraziaren eta, kasu gehienetan, haren desbideratze edo degenerazioaren, hots, oligarkiaren, ezaugarri guztiak dauzkala ikusiko dugu argi. Hasteko, demokraziatik ez da deus geratu, ez baitago herritar guztiek berdintasun eta askatasunez eztabaida eta erabaki politikoetan zuzenean eta ordezkaritza barik parte hartzeko erakunde bakar bat ere, konstituzio liberalek (guri dagokigunez Cadizeko 1812koak) azken kontzeju irekiak eta azken lur komunalak desagerrarazteko tresna guztiak erabili eta helburua erabat lortu zutenez geroztik. Bestetik, edozein mailatan, udalak, batzar nagusiak zein legebiltzarrak izan, parte hartzeko bide bakarra alderdien bidez egitea da, salbuespenak salbuespen -kasu batzuetan, hala nola udaletan, hautesle zerrendak edo independenteak ere onartzen dira-, hots, iragazki bat igaro behar da, lehen zantzu aristokratikoa, eta, Rousseauk ondo adierazi legez, banakako askatasunen lehen murrizketa, ideia eta iritzi aniztasuna multzo batbera baten barruan urtzen duelako, alderdi-diziplina ezarrita, kasu askotan. Gainera, alderdi baten barruan egonda ere, erakundeetan parte hartu ahal izateko bide bakarra bozketa batean eserlekua irabaztea da, hots, herritarrek, euren burua zuzenean ordezkatzeko biderik batere izan barik, beste aukerarik ezean, zu onenen artekoa zarela iriztea. Hala, asanblada aristokratiko klasikoak ateratzen dira hauteskundeetatik, asanblada horiek udalbatzak, batzar nagusiak, legebiltzarrak, parlamentuak edo senatuak izan. Hori gutxi ez, eta alderdiek, aurkeztu ahal izateko, berariaz egindako lege batzuk bete behar dituzte, gutxieneko sinadurak lortu eta, kasu gehienetan, gutxieneko ondare ekonomikoa pilatu eta frogatu. Beraz, alderdi-aristokraziak zenbait galbahe dauzka botere formalaren erakundeetara iritsi ahal izateko. Zer esanik ez Estatu Batuak bezalako herri baten presidentziara iristeko, non, jakina denez, hauteskundeak pilatutako diruaren arabera irabazi ohi baitira. Alderdiak, gainera, familia eta klan batzuen eskuetan egon ohi dira, batzuetan goi-karguak hautatzeko bide aristokratikoak izan arren, eta, hala, teoria politiko klasiko gehienen argitara, zuzentasun osoz esan genezake, formalki, gure inguruko sistema politiko guztiak edo ia guztiak alderdi-oligarkiak direla.

Formalki azpimarratu nahi izan dut, alderdi-aristokrazia, alderdi-oligarkia edo, kontzeptu osoa biltzeko hitzik aproposena, partitokrazia sistema politiko formala baino ez delako. Horri erantsi behar zaio, herritarrek aristokrata batzuk edo besteak hautatu arren, benetako botere faktikoa inoiz hautatzen ez diren elite militarren eta ekonomikoen -kasu gehienetan biak batera, elite militar-ekonomikoak- esku egon dela beti. Beraz, edonondik begiratuta ere, esan dezakegu Europan demokraziaren azken aztarnak XIX. mendean desagertu zirela eta, kasualitatez, garai berean egin zela hemen azaldutako izen prostituzioa edo lapurreta, aristokraziak, izenez, baina inoiz ez izanez, demokrazia bihurtzeko. Hurrengo artikulu batean, kasu jakin batean aztertuko ditut demokraziatik aristokraziarako urratsak: Euskal Herrietako eta, zehazkiago, Bizkaiko erakundeetako demokraziaren lapurreta.

Abstentzioaren aldeko manifa – Mani por la abstención activa

Posted in Anarkismoa, Euskal Herria, Politika with tags , , , , , , , , , , , , on 2011/11/06 by aselluzarraga

image

EHKLk abstentzio aktiboaren aldeko manifestazio batera deitu die Euskal Herrietako libertario guztiei edo, beste barik, hauteskunde antzerkiaren aurka dagoen orori, beste iruzur “demokratiko” bat gerturatzen zaigun honetan.

EHKL convoca a todxs lxs libertarixs de Euskal Herriak o, simplemente, a toda persona contraria al teatro electoral, a una manifestación en favor de la abstención activa, ahora que se nos acerca una nueva estafa “democrática”.

-Euskeraz:

Azaroaren 20an “Demokraziaren festa” berri bat ospatuko da handitasunez. Aurreko egunetan, seguru aski, marketin politikoaren erregeek arreta handiz aukeratutako hitz gozoez gogaituko zaituztete. Muturreraino neurtutako jendeaurreko aurkezpen hau izugarria izango da. Hein handi batean, hau guztia, iritzi sortzaileen baliabideei esker gauzatuko da, eta gogotik lan egingo dute gerora jasoko duten ordainsariari begira. Den-denek parte hartuko dute hauteskunde tarta berri honetan.

Zure bozka lortzearren euren artean ezberditasunak adierazten saiatuko dira, baina ahalegina alferrikakoa izango da, guztiek iruzur berean parte hartzen dutela argi baitago . Une honetan, guztiok dakigu zer izkutatzen den politikarien atzean. Batetik etxera pastelaren zati handi bat eramateko aukera emango dion boterea eta bestetik itzaletan egon ohi den mezenas taldea.

Desberdintasunak defendatzen dituen gobernu sistema honetan, ekonomiaren inperioak beste edozerk baino lehentasun handiagoa dauka, jendartearentzat ondorio latz eta itzulezinak ekarriz: ingurugiroaren ustiaketa, presoak gehitzea, langileen esplotazioa eta lanpostuen prekarizazioa besteak beste. Gobernu sistema honen aurrean Euskal Herrietako Koordinakunde Libertarioak, (EHKL)-ak, botorik ez emateko deialdia luzatzen dizue. Kapitalak egungo egoera betikotzeko baliatzen duen ordezkaritza-sistemaren aurkako borrokan botorik ez ematera deitzen dugu.

Halaber, “Zure bozkak sistema elikatzen du” lelopean egingo den manifestazioan parte hartzera gonbidatzen zaituztegu. Datorren azaroaren 12an, arratsaldeko 6etan Bilboko Plaza Zirkularrean.

Zer babesten dugu?

Guer erantzukizunak hartzea lehen pertzonan aurremanez. Gure bizitzaren jarduna hartzea, erabakitzen eskuhartzen dugun prozezu ekonomiko, gizarte eta politiko guztietan.

Batzartazuna babezten dugu, erabakitzeko era bidezkoa bezala, benetako iritzibatez eta jakitu baten bidez adostuta, eta hierarkia, sginpidea eta buruzagitza gabe batzarretan ezta horien gainean.

Bizia jarduteko eta saiatzeko beharrezo jotzen ditugun aldaketak burutzeko gure bizitzetan.

Bihurritasuna, gutaz erabakitzeko dinamikak ez gaituelako askatasunera eramaten, hortaz gure boikot jarrera gobernuei bihurritasunaren bitartez.

-Castellano:

El 20 de noviembre será el colofón final a una nueva “fiesta de la democracia”. Durante los dias previos, seguro que recibirás (si no lo has hecho ya) una sobresaturación de información en forma de palabras cuidadosamente seleccionadas por los reyes del marketing político. La puesta en escena también acostumbra a ser espectacular y medida hasta el extremo. Esto sucede en gran medida gracias a los medios creadores de opinión, que ponen toda la carne en el asador estos días en búsqueda de posteriores retribuciones. Todxs participan de la gran tarta electoral.

Todxs intentan marcar la diferencia que les haga dignxs merecedorxs de tu voto, pero todxs son partícipes de la misma farsa. A estas alturas de la película, todxs sabemos que detrás de un/a políticx, aparte de esconderse las ansias de poder llevarse a su casa un gran trozo del pastel económico que supone ostentar un cargo político (por pequeño que este sea), siempre hay un mecenas que sustenta esta práctica.

Lxs políticxs, al fin y al cabo, no son más que los actores principales de esta especie de teatrillo que se celebra periódicamente, dónde “lo que importa no es lo que pase en escena, sino quién maneja los focos”. En este caso, los focos son muchos y de muchos tipos, y los manejan desde grandes grupos macroempresariales hasta insignificantes caciques capaces de apretar las tuercas según el caso. Todxs estamos cansadxs de ver cómo se repite esta práctica basada en las relaciones de poder, año tras año.

Ante este sistema de gobierno que defiende las desigualdades y en el que prima el imperio de lo económico bajo sus múltiples formas y consecuencias -explotación del medio natural, aumento del número de personas presas, explotación laboral, precarización de los puestos de trabajo…-, la coordinadora libertaria de Euskal Herriak (EHKL) hace una llamada a optar por la abstención activa como método de lucha contra un sistema de representación que vemos como una herramienta del capital para perpetuar esta situación.

Asímismo, os invitamos a todxs a participar en la MANIFESTACIÓN que se celebrará enBilbao el 12 de noviembre bajo el lema “Tu voto alimenta el sistema”, y que saldrá a partir de las 18:00 horas desde la Plaza Circular.

¿Qué defendemos?

Asumir nuestras responsabilidades afrontándolas en primera persona. Tomar las riendas de nuestras vidas, decidiendo sobre todos los procesos económicos, políticos y sociales donde participamos. Defendemos el asamblearismo como forma justa de decisión, llevada a cabo por un consenso real y consciente, y sin jerarquía, autoridad o liderazgo en las asambleas ni sobre ellas.

Abstención, para no legitimar las elecciones que nos privan del derecho a decidir por nosotrxs mismxs, limitándonos a unas opciones concretas. Además, nos imponen lo que vote la mayoría y lo que después decida cada partido.

Activa, para practicar e intentar llevar a cabo los cambios que consideremos necesarios en nuestras vidas.

Desobediencia, pues la dinámica de que decidan por nosotrxs no nos conduce a la libertad; de ahí nuestra postura de boicot a los gobiernos mediante la desobediencia.

image

image

image

image

Busturialdeko herri-batzarrak aurrera jarraitzen du

Posted in Anarkismoa, Ekonomia, Euskal Herria, Garapena, Gizartea, Kultura, Politika with tags , , , , , , , , , on 2011/07/14 by aselluzarraga

Kostata eta astiro hasi da, baina Busturialdeko herri-batzarrak aurrera jarraitzen du, eskualdera demokrazia deitzea merezi duen bakarra, herriak asanbladetan, horizontalki, buruzagitza eta ordezkaritzarik gabe bere kabuz antolatua, araikitzeko prest, harriz harri. Zure parte hartzea baino ez da falta, zure ideiak eta proposamenak, denon artean kapitalismotik eta Estatutik haragoko Busturialdea eraiki dezagun.

Hona batzarraren adierazpena eta jarduteko oinarriak, partaideen adostasunaren bidez aldaketerara beti zabalik daudenak.

BUSTURIALDEA AZUZOLANEAN

ADIERAZPENA

 Batzar honetan bildutakook honakoak adierazi nahi ditugu:

Testuinguru historikoa

Gaur Gernikan bildu gara herri honek Bizkaiko demokrazia eta askatasun historikoan daukan garrantzia eta sinbolismoa aintzat hartuta. Hemen, arbola honen inguruan batzen ziren Bizkaiko udalerrietako bozeramaileak euren elizpeetako herritarren ahotsa helarazteko. Azken mende biotan Errepublika zein monarkia parlamentarioaren itxurapean, liberalismoak Europako herri gehienetan inoiz egon ziren batzar irekiak desagerrarazi zituen eta gutxiengoaren interes ekonomiko eta politikoen mesedetan diharduten alderdiak demokraziarako ezinbestekoak direla sinetsarazi nahi izan digu; horrekin batera, desamortizazioen mozorropean, lur komunalak desagertu eta jabetza pribatua nagusiarazi ditu. Era berean, herriak Estatu jakin batzuen pean uniformatzeko eta identitate kultural oro oligarkia ekonomikoen interesen arabera moldatzeko prozesuari ere ekin zitzaion, odolez eta printzipio demokratiko guztien aurka. Hau guztia dela eta, herritarrok politika publikoetan parte hartzeko ditugun bitartekoak oso-oso urriak eta eskasak dira.

Hala ere, ez dugu sena galdu eta oroimen historikoa erabat ezabatzea ez dute lortu. Horregatik erabaki dugu Gernikan batzea, Iparragirreren berbak hartuta: “eman ta zabal zazu munduan fruitua”, geure buruarentzat nahi dugun fruitua, askatasuna, munduko herri guztientzat eta neurri berean nahi dugulako, herri guztien arteko parekotasunean eta elkartasunean sinesten dugun heinean. Benetako demokrazia bakarraren sena iratzartzen hasi den honetan, herri batzarren prozesuak atzera ez egiteko eta hari gure ekarpena egiteko konpromisoa hartu dugu. Busturialdeko herritar guztiei, zein ere den haien sexua, adina, arraza, jatorria, ideologia, lanbidea…, herri batzarra osatu eta bertan aktiboki parte hartzera dei egiten diegu. Politika, ekonomia eta justizia bezala, herritar guztion eguneroko eginkizuna da eta zenbait mendez bahitu izan digute. Aldarrikatu nahi dugu ez dugula politiko profesionalen beharrik.

Adierazpena

Gaur Gernikan osatu dugun Batzarra burujabea da, ez dago alderdi politiko, sindikatu, mugimendu, elkarte edo bestelako erakundeen mende, eta norbanako askeek osatzen dute, inoren buruzagitzarik eta ordezkaritzarik onartu gabe. Haren helburua demokrazia berreskuratzea eta bertan eskualdean herritar guztioi sortzen zaizkigun arazo mota guztietarako irtenbideak bilatu eta adostea da. Herritarrok adin nagusikoak gara eta ez dugu inoren tutoretzarik behar. Herri jakintza herritar guztion banakako jakintzaren batuketa baino gehiago, haren biderketa da. Herritar bakoitza teknikaria eta aditua da ezagutzen duen alorrean. Jakintza hori eta elkarlana baino ez ditugu behar dauzkagun eta sortuko zaizkigun arazoei aurre egiteko.

Horretarako batzarretan antolatu gara, funtzionamendu horizontalari jarraituz, eta batzar honek hala erabakita edonoiz alda daitezkeen honako irizpideak adostu ditugu:

1. Osatu dugun batzarra horizontala eta burujabea da, batzarrean bertan eztabaidatu eta onartutako erabakiak baino ez dituela bere egiten.

2. Lehenengoa Gernikan egin bada ere, Busturialdeko edozein herritan egin daiteke, batzarrak berak hala erabakiz gero, eta etorkizunari begira asmoa herri edo auzo bakoitzak bere herri batzar burujabea izatea da. Hala balitz, orain osatu dugun honek eskualdeko guztiak koordinatzeko eta arazo komunak erabakitzeko baino ez luke balio.

3. Batzarrak berak beharrezkotzat jotzen dituen eginkizunak zozketaz banatu eta txandakakoak izango dira, inor kargu batean ez betikotzeko eta bertikaltasun oro saihesteko, denok edozer ikasi eta egiteko gai garela oinarri hartuta. Eginkizun baten ardura hartzen duten pertsonek ez dute euren burua ordezkatuko, batzarraren agindua bete baino, beraz, norberaren iritziak alde batera utzi eta batzarrak erabakitakoa betetzera mugatuko dira, batzarraren izenean diharduten bitartean.

4. Batzarrean edozein herritarrek ekarritako gaiak eztabaidatuko dira, aurreiritzirik , mugarik eta bereizkeriarik gabe, adostutako denbora tartearen barruan.

5. Batzar bakoitzean hurrengoan eztabaidatuko diren gaiak finkatu eta aurrekoan eztabaidatutakoak erabakiko dira. Horrela, arrazoizko tartea utziko da hurrengoan eztabaidatu beharreko gaiei buruzko informazio ahalik eta zabal eta objektiboena lortzeko eta, eztabaidatu ondoren, tarte nahikoa egongo da eta partaide bakoitzak esandakoei buruz bere hausnarketa egiteko. Gai ordenak Busturialdeko herri guztietako leku publikoetan eta interneten jarriko dira herritar guztiek prestatzeko aukera izan dezaten, betiere eskualdeko herritar guztien arteko horizontaltasuna bermatze aldera.

6. Batzarraren helburua Busturialdeko herritarroi eragiten diguten gai guztiak antolatzea eta merkatu eta kapitalismotik kanpoko berdintasuna eta askatasuna bultzatzea da. Horretarako, posible den neurrian, eskualdeko baliabideen kudeaketari, ekoizpenari eta banaketari buruzko erabakiak bere gain hartzen ditu batzarrak, elkar-laguntzan eta auzolanean oinarrituta.

7 Batzarrak askatasun osoa dauka nahi duen batzar guztiekin federatzeko edota koordinatzeko, edozein unetan loturak sortu diren legez askatzeko eskubide osoa beretzat gordez.

8. Batzarraren lan hizkuntza euskera da. Hala ere, mendeotan Busturialdera beste hizkuntza batzuk ere iritsi direla eta iritsiko direla jakitun, batzarretan edozein hizkuntza erabili ahal izateko eskubidea bermatzeko ahalegina egingo da, hizkuntzak komunikaziorako bide eta ez oztopo izan daitezen.

9. Batzarretan Busturialdean bizi den herritar orok parte har dezake, berdintasunez eta inongo mugarik gabe. Hori hala izanda, dei egiten diegu euren burua etorkintzat dutenei bazterrean ez geratu eta denok osatzen dugun jendarte honentzako erabakietan aktiboki parte har dezaten. Horrek denok aberastuko gaitu eta, inor “integratu” barik, jendarte integratua sortzeko aukera emango digu.

10. Batzarrak gatazkak konpontzeko bide baketsuen alde egiten du eta sistemaren egiturazko indarkeriaren aurrean herritarrek bere burua antolatzeko eskubidearen zilegitasuna ere aitortzen du.

11. Batzarrak erabakiak aho batez hartzeko ahalegina egingo du beti baina, gutxiengo batek beto eskubidea ezar ez dezan, batzarrak berak aldez aurretik finkatutako denboraren barruan halakorik lortzen ez denean, gaiaren garrantziaren arabera batzarrak finkatutako gehiengo sinpleak edo gehiengo zabalak erabiliko dira.

12. Hurrengo batzarra egiteko tokia eta data batzar bakoitzean erabakiko da, gaien garrantziaren edo premiaren arabera informazioa biltzeko eta hausnarketarako epeak luzatu edo laburtu daitezkeelarik.

Demokrazia biluzik

Posted in Anarkismoa, Euskal Herria, Gizartea, Politika with tags , , , , , , , on 2011/05/30 by aselluzarraga

Parentesi luze baten ondoren hemen nator berriro (agian beste parentesi luze bati ekiteko berriro, batek daki), berriz ere demokrazia zeri deritzoten biluzteko.

Duela gutxi udal eta foru hauteskundeak izan ditugu Euskal Herrietako zenbait herrialdetan. Alderdien legezkotasunak edo legez kontrakotasunak gorabehera, aurten gertaera nahiko berriak agertu du burua, M15 izenez ezagutu dugun herri mugimendu heterogeneo eta zabala, Madrilen hasi eta gurera ere etorri dena, sistemaren aurkako amorruan, horizontaltasunean eta ideologiarik ezean oinarrituta. Ez dut oraingoan muga artifizial guztiak gainditzen ari den mugimendu interesgarri hori aztertuko, txikitatik demokraziaren izenpean irentsarazi diguten diktadura baizik. Horretarako, alderdien siglak alde batera utzita, gutxienekoak baitira, kasu bi hartuko ditut eredu partitokraziak agintzen duen munduko edozein txokotan gertatzen dena biluzteko: Bizkaia eta Bilbo.

Lehenengoari dagokionez, datu ofizialen arabera, alderdi batek botoen %38,06 lortu ditu eta, 51 jesarlekuetatik, 22, gehiengo osotik 4 jesarlekura. Azter ditzagun, ordea, zenbakiak. Bizkaian, guztira, 921.383 lagunek izan dute boto emateko eskubidea. Haietatik 216.273k eman diote botoa irabazi duen indarrari. Hori, matematika sinplea erabiliz, boto emateko eskubidea zutenen %23,64 da, hots, balizko boto emaileen laurdenek ere ez diote botoa eman irabazleari. Hala ere, Batzar Nagusiak osatzerakoan, jesarlekuen %43,14 hartuko dituzte. Abstentziora jo dutenak, aldiz, 331.999 lagun izan dira, hots, botoa emateko eskubidea zutenen %36,03. Haiei boto baliogabea edo zuria eman dutenak batuz gero, 351.353 dira, hots, balizko boto emaileen %38,33, irabazleak baino 135.080 lagun gehiago. Argi dago alderdiekin zerikusirik ez dutenek, D’Hont legea aplikatuko balitz, gehiengo osoa luketela Batzar Nagusietan eta haiei legokiekeela gobernua osatzea.

Bilbokoa are larriagoa da. Bertan, boto emateko eskubidea izan dutenak 277.999 lagun izan dira. Bertan alderdi batek gehiengo osoa lortu duela dioskute, botoen %44,96 eskuratuta. Jasotako botoak, ordea, 74.302 dira, nire matematikek huts egin ezean, boto eskubidea zutenen %26,73. Abstentziora jo dutenak, aldiz, 108.039 lagun izan dira, balizko boto emaileen %38,86. Arestian legez, haiei boto zuria edo baliogabea ematea erabaki dutenak batuz gero, 112.727 lagun dira, hots, bozkatzeko eskubidea eduki dutenen %40,55. Gehiago azaldu behar da? Bilbon, alderdi batek boto emaileen laurdenen babesa lortzeari deritzote GEHIENGO OSOA, eta halaxe gobernatuko du alderdi horrek, partitokraziak, asmakuntza oso aproposa batzuentzat, eman dion botereari esker, beste hiru laurdenei, baita modu batean edo bestean sistemari bizkarra ematea erabaki duten %40,55ei, eragingo dieten erabakiak hartuz.

Jakina, datuotan alde batera utzi ditugu sistemak zenbatzen ez dituen herritarrak, boto emateko eskubiderik ere ez dutenak, gutxiengo oso horiek hartuko dituzten erabakiak askotan gehien pairatuko dituztenak izan arren (etorkinak, esaterako).

Demokrazia ordezkatzailea edo ordezkarien diktadura

Posted in Anarkismoa, Euskal Herria, Gizartea, Politika with tags , , , , , on 2010/05/16 by aselluzarraga

Jaiotzen eta kontzientzia izaten hasten garenetik gure bizimodua baldintzatzen duen sistema demokratikoa dela barneratzeko tresna guztiak abiarazten dira. Hasteko, demokrazia gehiengoaren diktadura dela irakasten digute (jakina, diktadura hitza erabili gabe, gu erne ez jartzeko). Horrela dago egituratuta gure eskoletan guztiz alferrekoak diren klaseko ordezkariak eta azpiordezkariak hautatzeko agintzen digutenean. Hortxe hasten da botoaren mistika eta sistema ezin hobeto darabilte eskolako egiturek taldeen jokabide baldintzatu eta goitik bideratua irakasten hasteko. Irakasleei galdetuz gero, inor ez da gai oso ondo azaltzeko zein diren klaseko ordezkarien eginkizunak, are gutxiago benetako eskumenik daukaten baieztatzeko. Zelan azalduko lukete ordezkarien helburu bakarra erabakitzeko bide asanbleario eta horizontala, adostasunean oinarritutako benetako demokrazia zuzena betiko estali eta ordezkaritzaren sistema ikasleen garunetan ezartzea baino ez dela? Ikasle talde txikien neurria, hain zuzen ere, ingurune ezin hobea litzatekeelako adostasunaren, erabateko kontsentsuaren indarra, gutxiengoak baztertzen ez dituen sistema, guztien iritziak balekotzat jotzen dituen demokrazia zuzena irakasteko, baina hori ez da komeni eta goitik, irakaskuntza diseinatzen duten erakundeetatik, ordezkaritzaren sistema derrigorrezkoa dela agintzen digute. Klaseko ordezkariek, jakina, ez dute batere botererik ez eskumenik, baina ezinbesteko urratsa dira kontzientzia “demokratiko” zuzena (Estatuari komeni zaiona) finkatzen hasteko.

Telebista eta komunikabide nagusiek ere etengabeko propaganda egiten diote “demokrazia ordezkatzaileari”, eta horrela, herritar gehienak sistema antidemokratiko hori benetako demokrazia modu posible eta desiragarri bakarra dela sinestera iristen dira. Alderdi politikoen, legebiltzarren, Estatuaren beraren eraso oro demokraziaren beraren aurkako erasotzat joko da, hezurretaraino barneratu den gezur handi horri jarraituz. Gezurra, “demokrazia” eta “ordezkatzaile” hitzek elkar ukatzen dutelako. Sistema bat demokratikoa da (hots, herriak berak dauka agintea) ala ordezkatzailea da (agintea dutenak ordezkariak dira, edo haiek benetan ordezkatzen dituzten interesak), baina ezinezkoa da biak batera izatea. Ordezkariek agintzen duten bitartean herriak ez dauka biderik bere izenean zer erabakitzen den hautatzeko.

Ez dut nik baino lehenago beste askok hobeto adierazi ez duten ezer berririk esango, baina hala ere ez da inoiz nahikotan errepikatuko eta begietan jarri diguten (edo, are okerragoa dena, geure buruari jartzen irakatsi diguten) oihala zenbat eta jende gehiagok kendu hobeto. Ikus dezagun, beraz, zein neurritaraino diren bateraezinak demokrazia eta ordezkaritza.

Hasteko, sistema ordezkatzailean gehiengoen logikak agintzen du. Gehiengoari gutxiengoa zapaltzeko ahalmena aitortzen zaio, gehiengo osoa baduzu ez daukazu ezer negoziatu beharrik, aurka daudenek men egitea beste aukerarik ez daukate. Hortik hasita, sistema zapaltzailea da sortzez, eta horrela erabiltzen da maiz, gainera: mendeku gisa, botoen arteko oreka aldatu eta oposizioa zenak boterea hartu bezain laster, boto kopuruak horretarako bidea emanez gero.

Bestetik, gehiengoak eta gutxiengoak erabakitzeko herri gehienetan talde nagusien mesedetarako zenbatzeko sistema erabiltzen da. Sistema horren bidez, “gobernagarritasunaren” alde, zer esan handia izan dezaketen ahotsak betiko isilarazten dira eta atzean interes ekonomikorik handienak dauzkaten alderdi politikoak loditu eta artifizialki hazarazten dira, urtez urte. Horren ondorioetako bat, herri askotan alderdi-bitasunerantz ikusten den joera gero eta nabarmenagoa da.

Baina gehiengoen logika ustel horrek ere beste gezur are latzagoa ezkutatzen du: hautatuta ateratako ordezkarien ordezkatze maila edo, bestela esanda, haien erabakien legitimitatea.

Agian, azken hauteskundeen ostean EAEn inoiz baino hobeto ulertuko dute askok, baina beti izan da hola. Zer esan Txilen, boto emateko darabilten erregistratze sistemarekin. Adibide horixe, EAEkoa, alegia, erabiliko dut zer esan nahi dudan argi ikusteko. 2009n EAEko hauteskundeetan parte-hartzea %64,26koa izan zen, abstentzioa %35,74koa, boto baliogabeak (legez kanpo utzitako alderdiari emandakoak barne) %5,38, zuriak %1,03 eta Legebiltzarrean ordezkaritzarik gabe geratutako taldeei (legeztatutako alderdiei, alegia) %2,60. Gauzak horrela, Eusko Legebiltzarrean boto emateko eskubidea zutenen %44,75 ez daude ordezkatuta, hasteko. Bestela esanda, Eusko Legebiltzarrak boto emaile posible guztien %55,25 ordezkatzen ditu. Hori da daukan benetako ordezkatze maila. Hortik gobernu bat sortzeko “negoziazioetatik” alderdi bik osatutako “gehiengoa” atera zen, PSEk eta PPk osatuta. Bien artean balizko boto emaileen %24,55 biltzen dituzte. Alegia, EAEn botoa emateko eskubidea zuten herritar guztien %24,55en babesa duen indarra ari da agintzen, EAEn bizi diren %100entzat legeak sortzen, hezkuntza, osasun, azpiegitura, enplegu, hizkuntza… politikak oro erabakitzen. %24,55 gainera babes guztiz teorikoa da, boto emaile horiek hainbat arrazoi tarteko direla-eta erabaki baitzuten euren botoa. Batzuek programetan adierazitakoaren arabera, beste askok, besterik gabe, siglen arabera, programei behin ere erreparatu gabe.

Eta hori da sistema ordezkatzailean herriari eskatzen zaion guztia: lau urtean behin (gure kasuan) papertxo bana kutxa batean sartzea. Aurrerantzean, isildu eta “euren” ordezkatzaileek erabakitzen dutenari men egin, ordezkari horien erabakiak oro botoa eman duten unetik beretik legitimatu dituztelako. Gobernua osatzen denez gero, aurrera eramaten dena benetan programetan esandakoa balitz eta boto emaileek benetan programan agertzen diren puntu guztiekin bat datozelako eman balute euren botoa (berez kontrako ideologia izan behar luketen alderdi biren programak nekez etor daitezke bat, baina tira), gobernu horren legeek boto emaileen %24,55 ordezkatuko lituzkete. Hori kasurik onenean, idealenean. Baina denok dakigu nekez betetzen direla programetan esandakoak, boto emaileek gutxitan ezagutzen dituztela programak eta oso inuzentea izan behar dela edozein herritan benetan agintzen dutenak hautatutako politikariak direla sinesteko. Hasteko, alderdiek defendatzen dituzten interes mota desberdinak dira, herritarrengandik oso urrun daudenak (gehienetan, talde ekonomiko handienak, herritarren gogoa eta ongizatea irabaziak ekarriz gero baino aintzat hartzen ez dituztenak), alderdien erabakiak baldintzatzen dituztenak. Bestetik, alderdien euren aldeko interesak: erabaki batzuk boto emaileak “irabazteko” baino ez dira hartzen, helburua azkenean alderdia bera delako, alderdien logikak agintzen du. Hortik alderdi politikoek herritarrei zuzenean galdetzeari dioten izua, demokraziari, herriaren aginteari dioten nazka, herria gutxiesten dutelako, haren izena erabili beharrean badaude ere. Nori egiten zaio arraro gobernuei herritarren onespena izango ez duten neurriak hartu beharko dituztela entzutea? Neurri gogorrak hartu beharko dituztela, jendeak pazientzia beharko duela, herritarrei ulertzea kostatuko zaiela eta antzekoak? Hortaz, munduko gobernu ordezkatzaile (ez demokratiko) gehienetan antzeko ordezkatze maila izanda (boto emaileen %25 inguru, kasurik onenetan), ordezkaritza horren izenean sistemak barnerarazten digun “gehiengo demokratikoak” ere onartuko ez lituzkeen neurriak etengabe hartzen dira, boterea eman diegun politikari jakintsu horiek, antza, guk baino hobeto dakitelako guretzat zer den ona. Guretzat? Ala sistema ordezkatzaile horren ipuina saldu diguten enpresa handientzat? Jakina, sistema osoa bere biluzian ez uzteko, gobernuek itxurazko oreka bat gorde eta guk “nahi” ditugun neurriak ere hartzen direla sinetsarazi behar digute (hasteko, komunikabide eta bestelako talde batzuen bitartez, GKE batzuk eta sindikatuak tarteko, guk zer nahi dugun irakatsiko digute, horretarako eurek moldatutako “inkestak”, bonbardaketa mediatikoak, etab. erabiliz). Horrela, euren burua feministatzat, ekologistatzat, langileen aldekotzat, segurtasunaren bermatzailetzat, txiroen defendatzailetzat… aurkeztu beharko digute, feminismoaz, ekologismoaz, langileriaz, pobreziaz, enpresaz… euren neurrirako ikuspegia sortuz gugan. Ikuspegi mugatua, inoiz enpresa handien interesak, sistema patriarkala, harreman bertikalak, sistemaren beraren muina zalantzan jarri gabe.

Sistema horren aurka jotzen duen oro bidegabea, terrorista, desorekatzailea, iraultzailea, higuingarria, antidemokratikoa… izango da.

Balizko boto emaileen %55 inguru ordezkatzen dituzten alderdiek etengabe emango diote legitimitatea sistemari, azken finean, garaile zein galtzaile, guztiek ateratzen dutelako boterearen opiletik zati mamitsu bat. Eta balizko boto emaileez hitz egiten dut, horiengandik kanpo milaka herritar geratzen direlako (hasteko, etorkin guztiak). Beraz, biztanleria osoa hartuko bagenu, legebiltzarrak osatzen dituzten alderdiek nekez ordezkatuko lituzkete euren legeak derrigorrez bete behar dituzten herritar guztien %40 eta, beraz, gobernua osatzen duten alderdiek, ozta-ozta ordezkatuko lituzkete herritar guztien %20. Hori da demokraziaren izenean atzean benetan duten indarra. Hori da sistema ordezkatzailearen legitimitatea bere biluzian. Eta hala ere, askok demokratikotzat jo eta herritarren %20ren izenean erabakitako legeak bete behar direla defendatuko dute, sutsu.

Agian, egunero eragiten eta erasotzen diguten legeen zilegitasuna benetan zein den ikusita (gu guztion %20k emandako zilegitasuna, alegia) desobedientzia zibilerako eskubidea zein ezinbestekoa den ulertuko dugu. Agian, hasiko gara ikusten zergatik den hain gogorra sistema horri aurre egiten dietenen aurkako errepresioa. Zergatik den hain garrantzitsua sistemarentzat bizi garen diktadura agerian uzten duten ahotsak isilaraztea. Sistema horrek irauteko bermea gure otzantasuna delako, gure onarpen isila. Azken batean, demokrazia ordezkatzailea ordezkarien diktadura ondo planifikatu eta mozorrotua baino ez delako. Eta errazagoa da diktadura baten aurkako erresistentzia zilegitzat jotzea ustezko demokrazia baten aurkakoa baino. Demokrazia ordezkatzailea ordezkarien interes pribatuen diktaduraren mozorroa delako. Bada garaia mozorro hori denon artean eranzteko.

(Castellano)

(legez kanpo utzitako alderdiari emandakoak barne) %5,38, zuriak %1,03 eta Legebiltzarrean ordezkaritzarik gabe geratutako taldeei (legeztatutako alderdiei, alegia)